VẬN CHUYỂN
AN TOÀN HOÁ CHẤT > Hoá chất nguy hại > Liên kết chọn lọc
Là hàng hoá, nên chất nguy
hại cũng có nhu cầu được vận chuyển đến nơi tiêu thụ. Dù là
chất thải, chất nguy hại cũng cần được vận chuyển đến nơi
xử lý hay thải bỏ. Do đó, đối với chất nguy hại, việc vận
chuyển là một nhu cầu không thể tránh khỏi.
Việc vận chuyển chất thải nguy hại phải được tổ chức chặt
chẽ với sự giám sát của các cơ quan bảo vệ môi trường và sự
bảo đảm của cơ quan vận chuyển nhằm hạn chế ảnh hưởng của
chất thải đối với môi trường trên đường vận chuyển. Chu kì
vận chuyển sẽ được quy hoạch bởi xí nghiệp vận chuyển để chi
phí là tối thiểu và không gây cản trở cho sản xuất.
Trong công tác vận chuyển chất nguy hại, phải đảm bảo tuân
thủ các tiêu chuẩn an toàn quy định tại TCVN 5507-1991.
Hướng dẫn thi hành Nghị định số 68/2005/NĐ-CP ngày 20 tháng 5 năm 2005 của Chính phủ về an toàn hoá chất
Vận chuyển trong phạm vi cơ sở sản xuất
Hoá chất nguy hại là nguyên liệu của quá trình sản xuất
nên được vận chuyển từ kho đến dây chuyền công nghệ trong
nội bộ cơ sở sản xuất. Hoá chất có thể được vận chuyển qua
các ống dẫn, xe tải, xe nâng hoặc thủ công (bằng xe hai bánh
hoặc khiêng tay). Khivận chuyển hóa chất qua ống dẫn phải
thường xuyên kiểm tra các van, mối nối ống dẫn, tránh sự cố
nứt vỡ hay rò rỉ.
Nếu vận chuyển bằng băng tải cần bao che băng tải, đặc biệt
tại các điểm chuyển.
Khi vận chuyển bằng xe nâng cần vạch rõ đường vận chuyển và
đường đi đủ rộng tránh va đập, đổ tràn.
Vận chuyển thủ công cần ít nhất hai người cùng thực hiện.
Vận chuyển bên ngoài phạm vi cơ sở sản xuất
Trong vận chuyển, ngoài việc phải tuân thủ những nguyên
tắc an toàn giao thông, các quy định chung đặc biệt cho hoá chất nguy hại còn phải tuân theo.
Đối với việc vận chuyển chất nguy hại xuyên biên giới được quy định trong công ước BASEL. Đồng thời, để thực
hiện tốt công tác vận chuyển và xử lý sự cố trên đường vận
chuyển, các nhà quản lý còn phải quán triệt và nghiêm túc
thực hiện những quy định sau:
Cơ sở sản xuất hay đơn vị có chất thải nguy hại không được
giao chất nguy hại cho đơn vị vận chuyển, lưu trữ và xử lý
nếu không có giấy phép hợp lệ.
Trước khi vận chuyển hay giao nhận chất nguy hại để chuyển
ra bên ngoài, phải được đóng gói và dán nhãn theo đúng quy
định.
Cơ sở tạo ra chất nguy hại, mặc dù ít hay nhiều đều phải
chuẩn bị sẵn danh mục hàng hoá chất nguy hại giao cho đơn
vị vận chuyển trước khi vận chuyển ra bên ngoài để xử lý,
lưu trữ hay thải bỏ.
Những cơ sở này cũng phải thực hiện những báo cáo ngoại
lệ bổ sung trong trường hợp danh mục hàng hoá chất nguy hại
đã được duyệt không đến tay đơn vị tiếp nhận chất nguy hại
sau một khoảng thời gian nhất định.
Đơn vị nào dùng xe của mình để vận chuyển chất nguy hại
ra bên ngoài thì cũng phải tuân thủ nghiêm túc những quy định
chung.
Đơn vị vận chuyển phải đảm bảo rằng việc vận chuyển chất
nguy hại giữa các công trình phải được quản lý tốt để tránh
rò rỉ, đổ vỡ và xảy ra tai nạn.
Việc xuất khẩu chất nguy hại để xử lý, lưu trữ hay chôn
lấp phải đạt những tiêu chuẩn nhất định theo yêu cầu chung.
Để nhập khẩu chất nguy hại để lưu trữ, xử lý hay thải bỏ,
danh mục hàng hoá chất nguy hại phải được nước sở tại duyệt,
và kiểm tra kiểm soát chặt chẻ quá trình nhập khẩu và sử dụng
sau đó.
Những mẫu được lấy để kiểm tra, xác định tính chất của chất
nguy hại có thể vận chuyển mà không cần đến danh mục chất
nguy hại nếu đảm bảo an toàn trên đường vận chuyển và những
quy định chung về quản lý chất nguy hại.
Đơn vị vận chuyển có nhiệm vụ phải làm sạch, xử lý chất
nguy hại vương vãi, phát tán trên đường và thông báo đến chính
quyền địa phương, các cơ quan có thẩm quyền để có biện pháp
ứng phó hoặc phối hợp hành động.
Tuy nhiên, để đảm bảo yêu cầu vận chuyển an toàn, đối với
mỗi loại phương tiện vận chuyển: bằng đường bộ, đường hàng
không, hay đường thủy thì có những nguyên tắc đặc thù riêng.
Vận chuyển bằng đường bộ
Trong công tác quản lý vận tải chung, lộ trình vận chuyển
chất nguy hại phải được hoạch định để tránh sự cố giao thông
và gây ô nhiễm môi trường. Tuyến vận chuyển chất nguy hại
phải ngắn nhất từ nơi xuất phát và điểm đến, đảm bảo khoảng
cách an toàn đối với khu dân cư, khu vực có nguồn nước dùng
cho sinh hoạt, không đi qua các giao lộ lớn, nhiều xe và nguời
đi lại. Giờ vận chuyển cũng phải được quy định không trùng
giờ cao điểm, rút ngắn tối đa thời gian vận chuyển.
Chất nguy hại nên được vận chuyển trong thùng chứa an toàn
và chắc chắn trên tuyến đường vận chuyển. Tất cả các chất
chở nên được sắp xếp gọn gàng và buộc chặt để tránh sự di
chuyển tự do.
Những loại xe chở chất nguy hại thuộc nhóm 1, nhóm 7 và nhóm
2 nên đáp ứng đủ yêu cầu đã được phê chuẩn. Chẳng hạn, xe
bồn chở chất nguy hại phải thỏa mãn các yêu cầu sau:
• Vỏ bồn chứa nên làm bằng kim loại có khả năng thích ứng
với môi trường bên ngoài (tự nhiên) tốt trong khi chuyên chở
hàng.
• Thùng chứa nên có cấu trúc thỏa mãn tiêu chuẩn kỹ thuật
đã được sự chấp nhận chung trên thế giới.
Ví dụ:
Tiêu chuẩn USNFPA-385: cho xe chuyên chở chất lỏng dễ cháy
nổ.
Tiêu chuẩn USNFPA-407: cho phương tiện chuyên chở xăng dầu
máy bay.
• Kết cấu và thiết kế của bồn chứa cần chú ý về khả năng chịu
nhiệt, áp lực, tải trọng tác dụng.
• Các thiết bị hỗ trợ như van an toàn, kỹ thuật sắp xếp hợp
lý, phương án bảo vệ an toàn chống lại những rủi ro gây nguy
hiểm trong quá trình vận chuyển.
• Mỗi thùng chứa được chia khu để thuận tiện cho việc sắp
xếp khối lượng hàng lớn và dễ cho công tác kiểm tra.
• Tất cả các thùng chứa có liên hệ nên được làm dấu nổi bật,
và dây buộc chúng nên là vật liệu phù hợp.
• Tất cả các container nên được chất đầy theo những phương
pháp giảm nhẹ áp lực một cách phù hợp.
• Vỏ thùng chứa được kiểm tra 2 lần và thử bởi người có chuyên
môn.
Lần đầu tiên kiểm tra là trước khi đưa vào sử dụng.
Sau đó, xem xét định kỳ ba năm một lần.
Nội dung kiểm tra định kỳ gồm khám xét bên trong và bên ngoài
và kiểm tra tính chịu đựng không bị rò rỉ và kiểm tra áp lực
thủy tĩnh.
LHQ có những yêu cầu đặc biệt: xe chở chất nguy hại phải có
bảng hiệu đặt ở ngoài để báo hiệu trước, cho biết dung tích
của thùng chứa và rủi ro có thể xảy ra trên xe chở chất nguy
hại.
Vận chuyển bằng đường hàng không
Điều lệ của Ủy ban Liên Hiệp Quốc cảnh báo và phản đối các
thủ tục vận chuyển chất mang tính phóng xạ. Tổ chức hàng không
dân dụng quốc tế (ICAO) đã áp dụng những điều khoản là nền
tảng của quy định áp dụng cho máy bay chuyên chở chất nguy
hại. Những quy định đối với chất nguy hại của IATA (Tổ chức
vận chuyển hàng không dân dụng quốc tế) như là một nguyên
tắc bao gồm yêu cầu kỹ thuật cần lưu ý. IATA cũng có những
yêu cầu phụ thêm mà nó sẽ nhiều hơn mức yêu cầu kỹ thuật và
những thông lệ tiêu chuẩn trong kỹ thuật hay những sự cân
nhắc có thể áp dụng.
Vận chuyển chất phóng xạ bằng máy bay được Cơ quan Năng lượng
Nguyên tử Quốc tế kiểm soát bằng các thủ tục cho phép vận
chuyển chất phóng xạ.
Vận chuyển bằng đường biển
Ngày nay, vận chuyển bằng đường biển tăng một cách đáng
kể. Vận chuyển đường hàng hải được quy định phù hợp để không
ảnh hưởng đến con người và đến tàu. Tổ chức IMO có quy định
yêu cầu về mã hoá hàng; quy trình bốc xếp, vận chuyển; khoảng
cách an toàn; ngăn ngừa sự cố; giải quyết tai nạn xảy ra;
thông báo cho cảng biết trước khi nhập cảng các loại hàng
hoá nguy hại; lưu kho và vận chuyển hàng như thế nào.
- Mã hàng hóa chất nguy hại do tổ chức IMO cấp, áp dụng cho
việc vận chuyển hàng bằng đường biển.
- Khi chất nguy hại được đề nghị vận chuyển bằng đường biển,
nhà vận chuyển phải nhận thức được là để được chấp nhận họ
phải rất chú ý và giữ gìn cẩn thận lô hàng. Việc có số hiệu
của UN cho chất chuyên chở và tên của con tàu chứng tỏ đã
được sự cho phép của IMDG bằng các mã số là với mục đích để
chất vận chuyển, hàng hóa vật liệu có thể nhận dạng bất cứ
lúc nào trong suốt quá trình vận chuyển. Điều này rất quan
trọng trong trường hợp có rắc rối liên quan đến kiện hàng.
Mỗi tàu phải mang theo danh sách hàng hóa hay bảng kê khai,
chỉ ra vị trí của hàng hóa và chất nguy hại trên tàu.
- Chất nguy hại phải được xếp gọn gàng một cách an toàn thích
đáng và đúng với tình trạng sắp xếp cùng với hàng hóa cũng
như có mã hàng hóa của IMDG đã cho. Những kiện hàng không
tương thích nên để cách ly ở một nơi khác.
- Những chất nguy hại dễ bay hơi đã đóng gói được xếp gọn
trong khoang có thông thoáng bằng cơ giới.
- Những chất có khả năng phát nhiệt hay cháy nổ không được
mang theo trừ khi đã có biện pháp ngăn ngừa đến mức tối thiểu
khả năng phát lửa.
An toàn hoá chất
Tài liệu
tham khảo
- Nguyễn Đức Khiển. Quản lý chất thải nguy hại. NXB Xây
dựng. Hà Nội. 2003
- TÀI LIỆU GIẢNG DẠY KHOÁ TẬP HUẤN QUẢN LÝ CHẤT NGUY HẠI.
BIÊN SOẠN VÀ GIẢNG DẠY: TS. NGUYỄN VĂN PHƯỚC, TS. LÊ TRÌNH,
ThS. JOHN WARD, ThS. VŨ THỊ HỒNG THỦY, CN. ĐOÀN THỊ TỚI,
KS. TRẦN MINH HẢI
|
AN TOÀN MÔI TRƯỜNG
