Từ điển MTrường

AN TOÀN HOÁ CHẤT

AN TOÀN HOÁ CHẤT > Hoá chất nông nghiệp > An toàn trong nuôi tôm > An toàn hoá chất

SỬ DỤNG HOÁ CHẤT

Để bảo đảm quyền lợi kinh tế của người nuôi, hầu hết các khâu trong nuôi tôm đều dùng hóa chất, từ khâu lấy nước vào có dùng clorin để khử trùng, và gây màu nước có các chế phẩm sinh học và phân vô cơ như ure..., ổn định các chỉ tiêu về nước (vôi, clorin, thuốc tím...) đến việc trị bệnh cho tôm trong lúc nuôi.

Hoá chất đóng góp phần quan trọng vào việc tăng năng suất ngành thủy sản nói chung và nghề nuôi tôm nói riêng, trung bình 10,1%/năm. Nhưng người nuôi tôm chỉ chú trọng đến làm sao cho năng suất tôm tăng cao mà ho ïchưa quan tâm đúng mức về sức khỏe. Hiện nay chưa có công trình nào nghiên cứu về tác hại của hóa chất trong nuôi tôm ảnh hưởng đến sức khỏe của người nuôi. Hoá chất dùng trong nuôi tôm đều là chất có hoạt tính mạnh: clorin, thuốc tím, vôi… chúng sẽ ảnh hưởng sức khỏe người nuôi nhưng chúng chỉ ảnh hưởng dưới dạng tìm ẩn, không bộc lộ tức thời. Đây cũng là mối nguy hiểm nhất cho người nuôi vì họ cứ nghĩ hóa chất trong nuôi tôm là vô hại nên họ càng không trang bị dụng cụ bảo hộ khi tiếp xúc với hóa chất và họ chưa biết cách sử dụng đúng cho từng loại hóa chất. Như vậy, sau khi tiếp xúc với hóa chất thì chúng sẽ xâm nhập vào cơ thể người và tích luỹ ở đó. Một thời gian dài sau chúng sẽ gây nên một số bệnh mãn tính khó chữa.

Vôi

Vôi là tác nhân dùng để xử lý đất và nước ao nuôi. Ngoài ra còn có tác dụng hòa tan các chất hữu cơ, kích thích tảo phát triển. Thông thường, vôi ở trạïng thái rắn (CaO) khi pha loãng với nước tạo thành Ca(OH)2 , là chất có tính kiềm cao. Để xử lý nền đáy ao người ta hoà vôi bột với nước rồi tạt xuống ao hoặc rải vôi bột xuống đáy ao và phơi nền đáy khô thời gian từ 5-7 ngày trước khi lấy nước vào ao nuôi. Người nuôi thường dùng ca nhựa lấy hóa chất và dùng chính ca nhựa để khuấy trộn. Dung dịch vôi được chứa trong thau nhựavà được tạt đều khắp ao. Có trường hợp người nuôi dùng tay trần rắc trực tiếp bột vôi vào ao. Nhưng vôi lại có tính chất ăn mòn,sinh nhiệt nên có thể gây bỏng, ăn mòn da... Tùy thời gian tiếp xúc và nồng độ dung dịch vôi mà ảnh hưởng nặng hay nhẹ. Phản ứng toả nhiệt khi cho vôi vào nước như sau:

CaO + H₂O --> Ca(OH)₂ + 517 KCal/kgCaO

Như vậy khi cho 1 kg vôi vào 20 L nước thì lượng nhiệt sinh ra làm tăng 25^oC.

Trong quá trình khảo sát hiện trạng an toàn trong nuôi tôm, người nuôi tôm sử dụng vôi không đúng cách. Họ cho vôi vào thau nhựa rồi mới cho nước. Họ cho rằng việc đổ vôi vào nước phức tạp, khó khăn hơn và không được cảnh báo về mối nguy hiểm nếu cho nước vào vôi. Thực tế đã có trường hợp bị bỏng do thao tác như thế.

Thuốc tím

Thuốc tím có công thức hoá học là KMnO4 ở dạng rắn được sử dụng trong nuôi tôm. KMnO₄ là chất oxy hóa mạnh nên có khả năng oxy hóa chất hữu cơ, vô cơ, và diệt khuẩn. Với nồng độ sử dụng là 1-2 ppm có tác dụng tăng DO, giảm chất hữu cơ trong ao. Lượng thuốc tím cần dùng để xử lý nguồn nước có độ mặn 32 phần ngàn ­ tương ứng với nồng độ từ 0,5 đến 2,0 mg/l. Ngoài ra, thuốc tím có tác dụng loại bỏ kim loại nặng và H2S với phản ứng sau:

3Fe(HCO₃)₂ +KMnO₄ +7H2O --> MnO₂ + 3Fe(OH)3 +KHCO3 + 5H2O

Nhu cầu sử dụng là 1 mg Fe2+ /L nước thì cần 0,94 mg KMnO4 để xử lý nước.

3H₂S + KMnO4 --> S ¯ + MnO + 3 H₂O

KMnO4 được dùng để xử lý trong quá trình nuôi tôm, cứ 1mg H2S trong 1 lít nước thì cần 6,19 mg KMnO4. Khi pha, người nuôi thường dùng ca nhựa lấy hóa chất và dùng chính ca nhựa để khuấy trộn. Điều này rất nguy hiểm vì khi khuấy trộn như vậy, dòng nước chuyển động trong thau sẽ không đều và có thể làm văng dung dịch thuốc tím vào mắt, bám vào da... gây viêm da, rát mắt. Ngoài ra, khi lấy thuốc tím để sử dụng mà gần nguồn sinh nhiệt (như lò, máy sục khí đang hoạt động...) có khả năng bốc cháy do dễ phân hủy tạo ra oxy cung cấp cho quá trình cháy.

Clorin

Clorin là hợp chất oxy hoá mạnh có độc tính với tất cả các vi sinh vật. Trong nuôi tôm thường dùng clorin là canxi hypochloride và natri hypochloride đều ở dạng rắn. Clorin có khả năng diệt vi khuẩn, vi rút, tảo, phiêu sinh động vật nước...nên được dùng để khử trùng nước trong ao nuôi. Khi hòa vào nước tồn tại dưới dạng Cl2.HOCl.OCl.Cl2. Thực tế, thường dùng clorin với nồng độ 15-20 ppm(tương ứng với 5,8 – 9,8 g Cl2). Clorin được dùng để xử lý nước đầu vào và nước trong quá trình nuôi tôm. Khi pha, người nuôi thường dùng ca nhựa lấy hóa chất và dùng chính ca nhựa để trộn đều dung dịch trong thau. Dung dịch clorin­ được chứa trong thau nhựa với hàm lượng clorin 60% từ 50 đến 100 ppm để khử trùng đáy ao và từ 20 đến 30 ppm để khử trùng nước ao. Sau 24 giờ xử lý bằng clorin, lấy mẫu nước đã xử lý clorin thử bằng orthodolidin 1% kiểm tra xem còn Cl₂ dư không. Màu vàng của dung dịch sau thí nghiệm là Cl₂ dư vẫn còn. Khi đó người ta dùng Thiosulphat để khử Cl2 dư.

Cl₂ + 2 Na₂S₂O₃.5H2O --> Na₂S₂O₆ + NaCl+10H₂O.

Theo quyết định 17/2002/QĐ-BTS ngày 4/5/2002 của bộ thuỷ sản ban hành danh mục thuốc thú y, thuỷ sản được phép sử dụng và hạn chế sử dụng trong nuôi trồng thuỷ sản.. Trong đó, loại được sử dụng thông thường là 308 loại gồm:

• 90 loại có chứa hoạt chất kháng sinh
• 66 loại có thành phần hoá chất và khoáng chất
• 152 loại có thành phần chế phẩm sinh học và vitamin

Các chất chủ yếu sử dụng trong cải tạo, xử lý ao nuôi và trong quá trình nuôi tôm gồm thuốc tím, clorin, vôi….là những chất hóa học có hoạt tính mạnh.

• Thông tin an toàn về vôi

• Thông tin an toàn về thuốc tím

• Thông tin an toàn về clorin

An toàn Hoá chất. 02/2006