KĨ THUẬT DIỄN NGỮ

TIẾNG VIỆT > Tiếng Việt thực hành> Kĩ năng viết >

Trong nghiên cứu tài liệu, diễn ngữ là một kĩ thuật quan trọng để trích rút thông tin và sử dụng hiệu quả trong bài viết cuả mình.

Khái niệm

Diễn ngữ :: paraphrase là cách diễn đạt lại các ý tưởng của một tác giả khác bằng ngôn ngữ riêng của mình, đảm bảo trung thành với nội dung nguyên bản. (Nguyễn Tấn Đại. 2007b)

Bằng diễn ngữ, nhà nghiên cứu có thể trình bày một vấn đề, một ý kiến khoa học của tác giả khác mà không cần phải trích dẫn nguyên văn, không dùng lại từng câu từng chữ như chính tác giả gốc đã dùng.

Lợi ích của diễn ngữ

• Thông tin gốc được tái cấu trúc và diễn đạt lại bằng ngôn ngữ của chính người viết, diễn ngữ làm bài viết rõ ràng, dễ hiểu hơn, văn phong thống nhất.
• Nếu tài liệu gốc sử dụng thuật ngữ khó hiểu hoặc không phù hợp với vấn đề cần trình bày, người viết diễn ngữ sẽ tránh sử dụng lại những từ này.
• Dùng diễn ngữ giúp loại bỏ sự nặng nề nếu phải trích dẫn nguyên văn quá nhiều trong bài viết, đồng thời đảm bảo tính xác thực thông tin và tôn trọng tác quyền trong bài viết khoa học.
• Có thể dựa vào cách diễn ngữ để biết được mức độ thông hiểu vấn đề của người viết đối với các thông tin thu thập được sau khi đọc tài liệu. Người viết có cơ hội trình bày phong cách viết cá nhân, dẫn dắt ý tưởng một cách chặt chẽ và hợp lí hơn.

(Nguyễn Tấn Đại. 2007)

Nguyên tắc diễn ngữ

• Phải chú dẫn nguồn gốc thông tin được diễn giải lại.
• Phải thay đổi toàn bộ cấu trúc câu cùng với việc sử dụng từ thay thế.
• Đảm bảo không sai lệch nghĩa khi diễn lại.

(Nguyễn Tấn Đại. 2007)

Phương pháp diễn ngữ

Khả năng diễn ngữ đòi hỏi nhà nghiên cứu hai yếu tố quan trọng: nắm vững tiếng mẹ đẻ và có trình độ ngoại ngữ tốt. Bạn có thể luyện tập kĩ thuật diễn ngữ qua các bước sau.

• Đọc văn bản gốc nhiều lần để nắm được các ý chính
• Áp dụng các kĩ thuật diễn ngữ

• Sử dụng từ đồng nghĩa
  • Tìm các từ đồng nghĩa với các từ của tác giả,
  • Dùng các từ mình quen thuộc, làm chủ được,
  • Tra cứu từ điển để chắc chắn về những từ chưa rõ nghĩa,
  • Không thay thế tất cả các từ trong văn bản gốc, mà chỉ là những từ quan trọng nhất;
• Thay đổi từ loại: sử dụng từ loại khác nhau để diễn tả cùng một đối tượng, 
  • Dùng danh từ thay thế cho động từ, thay tính từ bằng danh từ, hoặc động từ thay cho tính từ, v.v.,
• Thay đổi cấu trúc câu
  • Khi từ loại thay đổi, cấu trúc câu sẽ phải thay đổi theo cho đúng ngữ pháp; 
  • Chuyển thể bị động sang chủ động và ngược lại;
• Khi trích dẫn trong bài viết, dùng cách phát biểu "Theo tác giả X...", "Tác giả Y đã...", "Trong nghiên cứu của Z...", v.v. để bắt đầu cho đoạn diễn ngữ.

• Đối chiếu kết quả diễn ngữ với bản gốc để đảm bảo có cùng ý nghĩa nội dung với nguyên bản;

Khi đã quen với kĩ thuật diễn ngữ, bạn chỉ cần đọc văn bản, nhớ các ý chính, viết lại các ý chính từ trí nhớ và sắp xếp lại thành câu, đoạn văn hoàn chỉnh.

Liên kết chọn lọc

1. Paraphrase: Write it in Your Own Words. http://owl.english.purdue.edu/owl/resource/619/01/

Tài liệu tham khảo

1. Nguyễn Tấn Đại. 2007. Khai thác thông tin từ tài liệu khoa học [trực tuyến].  Giáo trình điện tử "Phương pháp nghiên cứu tài liệu trong nghiên cứu khoa học". Cập nhật 11/06/2007 [tham khảo 12/07/2009]. Địa chỉ truy cập: <http://www.khoahocviet.info/meresci/vi/meresci03.html>.

Cập nhật nội dung: 23/08/2009.